Vương Nghị vạch ra 3 ưu tiên khi lệnh ngừng bắn Iran-Mỹ định hình lại Trung Đông

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã kêu gọi Pakistan giúp củng cố lệnh ngừng bắn Iran-Mỹ và khôi phục hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, trong bối cảnh giá dầu thô hạ nhiệt khi các tàu chở dầu quay trở lại tuyến đường huyết mạch chiếm khoảng 21% khối lượng thương mại dầu toàn cầu.

"Tất cả các bên phải cùng nhau hợp tác để kiên định hỗ trợ các cuộc đàm phán và thúc đẩy chúng tiến triển mà không bị can thiệp," ông Vương phát biểu trong cuộc điện đàm ngày 24/6 với Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar, theo một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại cho tàu thương mại vào giữa tháng 6 sau khi Mỹ và Iran ký một biên bản ghi nhớ tạm dừng xung đột và cấp quyền miễn trừ trừng phạt dầu mỏ trong 60 ngày. Hợp đồng tương lai dầu thô hạ nhiệt khi các tàu chở dầu nối lại hoạt động, giải tỏa một phần mức bù rủi ro đã tích lũy kể từ khi xung đột leo thang. Tuyến đường thủy này kết nối các nhà sản xuất Vùng Vịnh — bao gồm Ả Rập Xê Út, Iraq, UAE và Kuwait — với thị trường toàn cầu.

Lệnh ngừng bắn vẫn còn mong manh. Bất kỳ sự sụp đổ nào cũng sẽ làm sống lại lo ngại về gián đoạn nguồn cung và đẩy giá dầu lên cao, làm bùng phát lạm phát năng lượng ngay khi các ngân hàng trung ương đang cân nhắc giai đoạn tiếp theo của chính sách tiền tệ. Cuộc gọi của ông Vương với ông Dar cho thấy nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khóa chặt các lợi ích ngoại giao trước khi thời hạn miễn trừ trừng phạt 60 ngày hết hạn.

Ông Vương đã xác định ba ưu tiên cho giai đoạn tiếp theo. Thứ nhất, củng cố toàn bộ lệnh ngừng bắn và ngăn chặn xung đột tái diễn, cảnh báo rằng "tình hình tuyệt đối không được bùng phát trở lại." Thứ hai, khôi phục hoạt động hàng hải bình thường qua Eo biển Hormuz để ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu, với các thỏa thuận tôn trọng cả chủ quyền của các quốc gia ven biển lẫn các chuẩn mực quốc tế. Thứ ba, hỗ trợ các quốc gia Trung Đông cải thiện quan hệ và khám phá một kiến trúc an ninh khu vực mới, lập luận rằng Vùng Vịnh "không thể tiếp tục trở thành đấu trường cạnh tranh giữa các cường quốc hay một vật tế thần địa chính trị."

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc nhắc lại rằng cốt lõi của vấn đề Trung Đông vẫn là vấn đề Palestine, kêu gọi các quốc gia trong khu vực hình thành một lập trường thống nhất hơn về giải pháp hai nhà nước. Tuyên bố không nêu rõ liệu Trung Quốc có kế hoạch làm trung gian trực tiếp giữa Iran và Mỹ hay không.

Bối cảnh lịch sử

Sự gián đoạn lớn gần đây nhất đối với giao thông qua Eo biển Hormuz xảy ra vào năm 2019, khi các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu và các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê Út tạm thời cắt giảm khoảng 5% nguồn cung toàn cầu và đẩy giá dầu Brent lên trên 75 USD/thùng. Việc mở cửa trở lại hiện tại phản ánh giai đoạn thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, khi việc nới lỏng trừng phạt đưa xuất khẩu của Iran trở lại khoảng 2,5 triệu thùng/ngày trước khi Mỹ rút lui vào năm 2018 làm sụp đổ thỏa thuận.

Tác động thị trường

Việc mở cửa trở lại đã làm giảm áp lực lên các chuẩn dầu thô. Giá dầu Brent đã giảm so với đỉnh điểm xung đột khi rủi ro phong tỏa hoàn toàn lùi xa. Chi phí vận chuyển qua Vùng Vịnh cũng đã bình thường hóa, với phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho các tàu đi qua Eo biển giảm xuống. Cổ phiếu ngành quốc phòng, vốn tăng mạnh trong thời gian xung đột, đã giảm bớt một số mức tăng khi xác suất đối đầu kéo dài giảm xuống.

Mốc thời gian 60 ngày tạo ra một thời hạn rõ ràng. Nếu lệnh ngừng bắn được duy trì và việc nới lỏng trừng phạt được gia hạn, dầu của Iran có thể quay trở lại thị trường xuất khẩu với khối lượng đáng kể, bổ sung vào nguồn cung toàn cầu vào thời điểm OPEC+ đang tranh luận về hạn ngạch sản xuất. Nếu nó sụp đổ, Eo biển có thể đóng cửa trở lại trong vòng vài giờ, đẩy giá dầu tăng mạnh và thử thách quyết tâm của các ngân hàng trung ương đối với việc cắt giảm lãi suất.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.