Mỹ không kích Iran sau vụ tấn công tàu chở dầu, đe dọa 21% nguồn cung dầu

Quân đội Mỹ đã tấn công các mục tiêu của Iran vào ngày 26/6 để trả đũa vụ tấn công một tàu chở hàng tại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy chiếm khoảng 21% lượng tiêu thụ dầu toàn cầu, theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ.

"Quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran để đáp trả vụ tấn công một tàu chở hàng đang di chuyển qua eo biển Hormuz," Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ cho biết trong một tuyên bố trên mạng xã hội.

Sự leo thang này diễn ra sau một vụ tấn công bằng đạn pháo nhằm vào một tàu container gần bờ biển Oman vào ngày 25/6, mà một quan chức Mỹ cho là do Iran thực hiện. Vụ việc làm nổi bật sự mong manh của thỏa thuận ngầm Mỹ-Iran khi căng thẳng về cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn vẫn tiếp diễn. Con tàu bị nhắm mục tiêu đã bị tấn công khi đang di chuyển qua vùng biển quốc tế, theo quan chức Mỹ, mặc dù mức độ thiệt hại và thương vong chưa được tiết lộ.

Eo biển Hormuz là huyết mạch năng lượng quan trọng nhất thế giới, với khoảng 21 triệu thùng dầu đi qua mỗi ngày, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có nguy cơ gây ra cú sốc nguồn cung, đẩy giá dầu thô tăng mạnh, làm bùng phát áp lực lạm phát và buộc các ngân hàng trung ương phải đánh giá lại lộ trình lãi suất. Tuyến đường thủy này kết nối các nhà sản xuất Vùng Vịnh bao gồm Saudi Arabia, Iraq, UAE và Kuwait với thị trường toàn cầu, khiến nó trở nên không thể thiếu đối với các nhà máy lọc dầu châu Á vốn phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông. Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Trung Quốc là những nhà nhập khẩu dầu lớn nhất đi qua eo biển này.

Vụ tấn công tàu chở hàng là sự cố hàng hải mới nhất trong một loạt các vụ việc làm gia tăng mức bù rủi ro đối với các lô hàng dầu qua khu vực này. Cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran đã làm thay đổi dòng chảy thương mại trên khắp Trung Đông, và phản ứng quân sự của Mỹ hôm thứ Năm đánh dấu một sự leo thang đáng kể trong sự can dự trực tiếp của Mỹ. Các công ty vận tải biển hiện có thể phải đối mặt với phí bảo hiểm cao hơn khi đi qua khu vực này, làm gia tăng chi phí chuỗi cung ứng có thể được chuyển cho người tiêu dùng.

Tổng thống Donald Trump cho biết eo biển Hormuz vẫn mở cửa và gọi Iran là cơ hội cho nông dân trong nước, theo một tuyên bố. Bình luận này được đưa ra khi một số người tham gia thị trường đánh giá rủi ro về sự gián đoạn nguồn cung rộng lớn hơn. Các nhà xuất khẩu nông sản Mỹ có thể được hưởng lợi nếu nhập khẩu từ Iran bị gián đoạn, mặc dù mối quan tâm chính của thị trường vẫn là nguồn cung năng lượng. Lập trường của chính quyền cho thấy họ coi sự leo thang này có thể kiểm soát được, mặc dù các nhà phân tích quân sự cảnh báo rằng tình hình vẫn còn biến động.

Hành động quân sự của Mỹ diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran đang diễn ra, vốn đã làm thay đổi cục diện chiến lược của Trung Đông. Cuộc xung đột đã lôi kéo các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và làm gia tăng nguy cơ bùng phát xung đột rộng lớn hơn, có thể phá vỡ cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp Vùng Vịnh. Iran trước đây đã từng đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả áp lực quân sự, một mối đe dọa hiện có trọng lượng lớn hơn sau các cuộc không kích trực tiếp của Mỹ.

Tác động thị trường

Phần bù rủi ro địa chính trị được nhúng trong các quyền chọn dầu thô có khả năng sẽ mở rộng mạnh. Cổ phiếu ngành quốc phòng có thể thấy lực mua khi các nhà đầu tư định giá cho sự can dự quân sự kéo dài. Các tài sản trú ẩn an toàn bao gồm vàng và đồng đô la Mỹ dự kiến sẽ thu hút dòng vốn, trong khi thị trường chứng khoán phải đối mặt với những rủi ro từ chi phí năng lượng cao hơn và sự bất định. VIX, thước đo nỗi sợ hãi của Phố Wall, có khả năng sẽ tăng khi các nhà giao dịch phòng ngừa trước nguy cơ leo thang thêm. Thị trường trái phiếu cũng có thể phản ứng, với lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài có khả năng giảm do dòng vốn tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn trong khi lợi suất ngắn hạn điều chỉnh theo kỳ vọng lạm phát.

Lần gần đây nhất Mỹ tiến hành các cuộc không kích trực tiếp vào các mục tiêu liên quan đến Iran, giá dầu thô tăng vọt và thị trường chứng khoán bán tháo khi mức bù rủi ro xung đột được định giá lại trên các lớp tài sản. Sau cuộc không kích của Mỹ hạ sát Qassem Soleimani vào tháng 1/2020, dầu Brent đã tăng lên trên 70 đô la một thùng và S&P 500 đã giảm trong tuần tiếp theo trước khi ổn định, theo dữ liệu thị trường lịch sử. Sự leo thang hiện tại diễn ra khi giá dầu đã ở mức cao do cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn, làm gia tăng rủi ro cho thị trường toàn cầu.

Đối với các nhà đầu tư, biến số chính là liệu các cuộc không kích vẫn chỉ là một hành động trả đũa có giới hạn hay mở rộng thành một chiến dịch quân sự rộng lớn hơn làm gián đoạn giao thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Một lệnh phong tỏa kéo dài có thể loại bỏ tới 21 triệu thùng mỗi ngày khỏi nguồn cung toàn cầu, một kịch bản vượt xa lệnh cấm vận dầu năm 1973 về quy mô. 48 giờ tới sẽ rất quan trọng trong việc xác định quỹ đạo của cuộc xung đột và tác động của nó đối với thị trường toàn cầu. Các nhà giao dịch sẽ theo dõi bất kỳ dấu hiệu trả đũa nào từ Iran, tuyên bố từ các thành viên OPEC về điều chỉnh nguồn cung và đường đi của hợp đồng tương lai dầu thô khi thị trường mở cửa.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.