Trump đe dọa chiếm đảo Kharg của Iran, dầu tăng vọt trên 95 USD/thùng

Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ chiếm đảo Kharg của Iran, đe dọa loại bỏ tới 2,5 triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Trump cho biết Mỹ sẽ chiếm đảo Kharg của Iran trong một chiến dịch quân sự vào thứ Năm, đe dọa cắt đứt nhà ga xuất khẩu dầu chính của Cộng hòa Hồi giáo và loại bỏ tới 2,5 triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi nguồn cung toàn cầu.

"Đây là mối đe dọa trực tiếp nhất đối với cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran kể từ Chiến tranh Tàu chở dầu những năm 1980," Helima Croft, người đứng đầu chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nhận định. "Chiếm được Kharg sẽ đại diện cho một cú sốc cung mang tính cấu trúc, chứ không phải là sự gián đoạn tạm thời."

Giá dầu Brent tăng vọt lên trên 95 USD/thùng, tăng hơn 4% trong ngày, trong khi hợp đồng tương lai Nasdaq 100 thu hẹp đà tăng xuống còn 0,65%. Giá vàng giao ngay giảm 20 USD xuống còn 4.069,45 USD/ounce khi đồng đô la mạnh lên nhờ dòng vốn tìm nơi trú ẩn an toàn. Eo biển Hormuz, nơi có khoảng 21% khối lượng thương mại dầu mỏ toàn cầu đi qua, vẫn bị đóng cửa hiệu quả sau nhiều tuần giao tranh Mỹ-Iran vốn đã vô hiệu hóa tám tàu thuyền.

Đảo Kharg xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran, khiến nó trở thành tài sản năng lượng có giá trị nhất ở Vịnh Ba Tư. Một cuộc chiếm đóng thành công sẽ mang lại cho Washington quyền kiểm soát trên thực tế đối với thị trường dầu mỏ và khí đốt của Iran, có khả năng thêm 15 đến 20 USD/thùng vào mức bù rủi ro đối với các chuẩn dầu thô toàn cầu và làm sống lại lo ngại lạm phát trên khắp các nền kinh tế phát triển.

Sự leo thang này đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc đối đầu Mỹ-Iran bắt đầu bằng các cuộc không kích của Israel vào Beirut hồi đầu tháng Tư. Kể từ đó, xung đột đã leo thang qua nhiều vòng trả đũa — từ các cuộc tấn công trực tiếp của Iran vào Israel đến các cuộc không kích của Mỹ vào hệ thống phòng không Iran và một cuộc phong tỏa hải quân các cảng của Iran. Bộ Chỉ huy Trung tâm của quân đội Mỹ cho biết đã tấn công các cơ sở năng lực giám sát quân sự, hệ thống thông tin liên lạc và các địa điểm phòng không của Iran trên khắp nước này trong 48 giờ qua. Ba thủy thủ Ấn Độ đã thiệt mạng vào thứ Năm sau một cuộc không kích của Mỹ vào một tàu chở dầu ở Vịnh Oman, đây là vụ tấn công thứ hai nhằm vào tàu thương mại trong tuần này.

Giá trị chiến lược của đảo Kharg

Đảo Kharg, nằm cách bờ biển Iran khoảng 25 km ở phía bắc Vịnh Ba Tư, xử lý phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu của Iran — khoảng 2 triệu đến 2,5 triệu thùng mỗi ngày. Sức chứa kho chứa của nhà ga vượt quá 28 triệu thùng và đây là điểm xếp dầu cho các tàu chở dầu đến Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc và các nhà máy lọc dầu châu Á khác. Lần cuối cùng một cường quốc đe dọa cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran ở quy mô này là trong Chiến tranh Iran-Iraq những năm 1980, khi không quân của Saddam Hussein liên tục ném bom Kharg, tạm thời cắt giảm tới 75% lượng xuất khẩu. Iran sau đó đã xây dựng lại và củng cố nhà ga, nhưng vị trí địa lý của nó — một hòn đảo đơn lẻ với khả năng phòng không hạn chế — vẫn là một điểm yếu.

Hậu quả thị trường và các kịch bản tương lai

Nếu Mỹ chiếm giữ thành công Kharg, xuất khẩu của Iran có thể giảm về 0, loại bỏ khoảng 2% đến 2,5% nguồn cung dầu toàn cầu chỉ sau một đêm. Cơ quan Năng lượng Quốc tế ước tính công suất sản xuất dự phòng toàn cầu — chủ yếu do Saudi Arabia và UAE nắm giữ — ở mức khoảng 4 triệu đến 5 triệu thùng mỗi ngày, đủ để bù đắp cho sự gián đoạn hoàn toàn của Iran nhưng không phải là không có sự xáo trộn giá cả đáng kể.

"Nếu Eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa hiệu quả và Kharg bị chiếm, chúng ta đang đối mặt với một cú sốc cung có thể đẩy giá Brent lên trên 110 USD," Croft nhận định. "Câu hỏi đặt ra là liệu Saudi Arabia có tăng sản lượng để ổn định giá hay sẽ tận dụng thời điểm này để chiếm thị phần."

Thị trường quyền chọn đang định giá rủi ro đuôi cao. Độ lệch quyền chọn dầu Brent đã dịch chuyển mạnh lên phía tăng, với phí bảo hiểm quyền chọn mua ngoài tiền tăng vọt khi các nhà giao dịch phòng ngừa rủi ro giá tăng vọt trên 110 USD. Cổ phiếu ngành quốc phòng ở Mỹ và châu Âu đã tăng điểm, với chỉ số hàng không vũ trụ và quốc phòng S&P 500 tăng 2,3% trong tuần này.

Trump cảnh báo hôm thứ Năm rằng sẽ có nhiều cuộc tấn công hơn nếu Iran không đồng ý một thỏa thuận, nói với Fox News rằng ông sẽ "ném bom chúng tan tành." Bộ Ngoại giao Iran hôm thứ Tư cho biết sẽ "cần đánh giá lại" con đường ngoại giao sau nhiều ngày giao tranh, làm dấy lên khả năng xảy ra các hành động trả đũa tiếp theo.

Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không cấu thành lời khuyên đầu tư.