Chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đang đối mặt với một lỗ hổng nghiêm trọng khi cuộc phong tỏa eo biển Hormuz làm tắc nghẽn khoảng 1/3 lượng heli của thế giới, một loại khí thiết yếu để sản xuất các loại chip tiên tiến.
Cuộc phong tỏa đang diễn ra tại eo biển Hormuz đã làm đình trệ gần 1/3 nguồn cung heli thế giới, đưa ra cảnh báo về chi phí gia tăng và rủi ro sản xuất cho các nhà sản xuất chip lớn bao gồm TSMC, Samsung và SK Hynix, những đơn vị phụ thuộc vào loại khí quan trọng này.
"Khái niệm về xa lộ xanh đang biến mất," Salvatore R. Mercogliano, cựu sĩ quan hải quân và phó giáo sư lịch sử tại Đại học Campbell, nói với Wall Street Journal. "Chúng ta sẽ không thấy sự trở lại của trạng thái bình thường như trước đây dù bất kể điều gì xảy ra."
Qatar Energy, đơn vị sản xuất khoảng 1/3 lượng heli thương mại của thế giới từ khu phức hợp Ras Laffan, đã tạm dừng hoạt động vào đầu tháng 3 sau một cuộc tấn công của lực lượng Iran. Sự gián đoạn đã làm mắc kẹt khoảng 200 container heli, mỗi container trị giá khoảng 1 triệu USD, theo AP News. Điểm nghẽn này cũng đe dọa nguồn cung các vật liệu quan trọng khác như axit sunfuric có độ tinh khiết cao và naphtha, một phụ phẩm dầu mỏ được các nhà sản xuất photoresist Nhật Bản như Shin-Etsu Chemical sử dụng.
Sự thiếu hụt đe dọa trực tiếp đến việc sản xuất bán dẫn vốn là nền tảng của toàn bộ nền kinh tế kỹ thuật số, từ các trung tâm dữ liệu AI đến điện tử tiêu dùng. Trong khi các công ty lớn như TSMC báo cáo có lượng tồn kho trong vài tháng, áp lực kéo dài có thể làm tăng chi phí trên toàn chuỗi cung ứng vốn đã vật lộn với căng thẳng địa chính trị, cuối cùng ảnh hưởng đến giá cả của mọi thứ, từ ô tô đến các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng AI mới.
Khủng hoảng vượt ra ngoài giá năng lượng
Mặc dù sự chú ý ban đầu tập trung vào giá dầu, nhưng các hiệu ứng bậc hai đang tỏ ra đáng báo động hơn. Heli là không thể thay thế trong sản xuất chip để làm mát, in mạch và tạo ra môi trường ổn định, trơ cần thiết cho sản xuất tấm wafer. Các gã khổng lồ chip nhớ Hàn Quốc là Samsung và SK Hynix đặc biệt bị ảnh hưởng, khi họ nhập khẩu khoảng 65% lượng heli từ Qatar.
Cuộc khủng hoảng còn lan rộng ngoài heli. Sản xuất chip là một ngành thâm dụng năng lượng, và cả Hàn Quốc và Đài Loan đều phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu năng lượng đi qua eo biển. Đài Loan, quê hương của TSMC, nhập khẩu gần 40% khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông, trong khi Hàn Quốc phụ thuộc vào tuyến đường này cho khoảng 70% dầu thô và 1/5 lượng LNG của mình. Giám đốc điều hành TSMC C.C. Wei cho biết hồi đầu năm nay: "Trước tiên tôi lo lắng về điện năng của Đài Loan," nhấn mạnh lượng điện cần thiết để vận hành các máy quang khắc EUV tiên tiến.
Nỗi đau hạ nguồn và sự lo ngại của nhà đầu tư
Các hiệu ứng gợn sóng đã bắt đầu được cảm nhận. Nintendo đã thông báo tăng giá cho máy chơi game Switch 2 mới, trong khi nhà sản xuất ô tô Isuzu Motors và nhà sản xuất thiết bị phòng tắm Toto đã bị buộc phải điều chỉnh sản xuất do thiếu hụt naphtha.
Để đáp trả, các nhà sản xuất chip đang nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng của họ. TSMC, Samsung và SK Hynix được cho là đang trả mức giá cao hơn để đảm bảo nguồn heli từ Hoa Kỳ và Canada và đang đẩy nhanh các nỗ lực tái chế khí. Giám đốc tài chính TSMC Wendell Huang cho biết vào tháng 4: "Chúng tôi đã đảm bảo được heli và các nguyên liệu thô khác từ nhiều khu vực khác nhau trước cuộc xung đột," mặc dù ông thừa nhận rằng giá của một số hóa chất có thể tăng lên.
Đối với các nhà đầu tư, cuộc phong tỏa đưa thêm một lớp rủi ro địa chính trị mới vào lĩnh vực bán dẫn. Tình hình này làm nổi bật sự mong manh của một chuỗi cung ứng tập trung cao độ và có thể làm chậm đà bùng nổ của AI nếu việc xây dựng trung tâm dữ liệu bị tác động. Như giáo sư Scott Galloway của NYU đã lưu ý, thế giới có thể đang trượt tới một chủ nghĩa "gangster," nơi các tuyến đường vận tải phải trả phí để đi qua trở thành chuẩn mực, thay đổi căn bản các quy tắc thương mại toàn cầu.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.