Cổ phiếu phần mềm doanh nghiệp mất 50% khi nỗi lo gián đoạn AI gia tăng

Cổ phiếu phần mềm doanh nghiệp đã mất hơn một nửa giá trị so với mức đỉnh trong khi S&P 500 liên tục lập đỉnh mới, khi nhà đầu tư định giá sự gián đoạn do AI gây ra mà các sản phẩm của những công ty này chưa thể bù đắp.

Khoảng cách giữa các cổ phiếu chiến thắng nhờ AI và những cổ phiếu phần mềm tụt hậu đã mở rộng lên mức chưa từng thấy kể từ thời kỳ dot-com, với quỹ iShares Expanded Tech-Software Sector ETF giảm 27% so với mức đỉnh lịch sử ngay cả khi S&P 500 tăng 7% trong năm 2026. Sự phân hóa này đã đẩy định giá forward của một số cái tên nổi tiếng nhất trong lĩnh vực phần mềm doanh nghiệp xuống mức một chữ số.

"Thị trường đang vạch ra một ranh giới rõ rệt giữa các công ty hỗ trợ AI và những công ty có sản phẩm có thể bị AI thay thế," Alex Nguyen, chuyên gia phân tích công nghệ doanh nghiệp tại Edgen, nhận định. "Các nhà cung cấp phần mềm đã ra mắt trợ lý AI, nhưng tăng trưởng doanh thu vẫn chưa theo kịp."

Intuit đã giảm 67% so với mức đỉnh tháng 7/2025, Trade Desk giảm 87% so với mức cao nhất mọi thời đại, và Adobe giảm 70% so với mức kỷ lục. Salesforce giảm 57%. Các mức giảm này đã đẩy hệ số giá trên thu nhập (P/E) forward xuống mức một chữ số — Adobe giao dịch ở mức 8 lần thu nhập forward, Workday ở mức 10 lần, và Trade Desk ở mức 9 lần. Sự định giá lại này phản ánh thị trường tư nhân, nơi thương vụ mua lại Medallia trị giá 6,4 tỷ USD của Thoma Bravo chứng kiến toàn bộ vốn chủ sở hữu bị xóa sổ và Vista Equity Partners phải ghi giảm 3 tỷ USD đối với Pluralsight.

Luận điểm về cái gọi là SaaSPocalypse cho rằng các tác nhân AI từ những công ty như OpenAI, Anthropic và Harvey có thể tự động hóa các tác vụ mà các gói đăng ký phần mềm hiện đang đảm nhận, đe dọa mô hình doanh thu định kỳ vốn từng mang lại hệ số định giá cao. Với việc OpenAI và Anthropic đều đang lên kế hoạch niêm yết đại chúng trong năm nay, áp lực cạnh tranh sắp trở nên gay gắt hơn.

Các Tính Năng AI Chưa Tạo Ra Đột Phá Về Doanh Thu

Salesforce đã ra mắt Agentforce, nền tảng tác nhân AI tự động dành cho bán hàng và dịch vụ khách hàng. Intuit giới thiệu Intuit Assist cho kế toán và chuẩn bị thuế tự động. Workday phát hành Illuminate cho quy trình nhân sự và tài chính. Tuy nhiên, ước tính của các nhà phân tích cho thấy doanh thu của Adobe tăng 11% trong năm nay và 8% trong năm tới, trong khi tăng trưởng của Workday được dự báo ở mức 11,6% và sau đó là 10% — thấp hơn nhiều so với mức tăng trên 20% vốn từng định nghĩa mảng SaaS doanh nghiệp.

Sự phân hóa thể hiện rõ trong bảng xếp hạng nhóm ngành của IBD. Cổ phiếu phần cứng máy tính và thiết bị ngoại vi đã tăng vọt 251,6% từ đầu năm đến nay. Các nhà sản xuất thiết bị bán dẫn tăng 96,1%. Trong khi đó, các nhóm phần mềm doanh nghiệp chiếm vị trí thấp nhất trong bảng xếp hạng: phần mềm tài chính giảm 50,3%, dịch vụ công nghệ giảm 27,8%, và phần mềm doanh nghiệp giảm 26,4%.

Định Giá Lại Hay Dịch Chuyển Cấu Trúc?

Hệ số định giá forward cho thấy thị trường đang định giá mức thu hẹp biên lợi nhuận vĩnh viễn. Ở mức 8 lần thu nhập, định giá của Adobe ngụ ý kỳ vọng về khả năng sinh lời suy giảm, chứ không chỉ đơn thuần là tăng trưởng chậm lại. Chỉ số S&P 500 Momentum Index đang ở phân vị thứ 99 trong lịch sử 40 năm trên cơ sở ba năm, mức chỉ từng đạt được trong thời kỳ đỉnh cao dot-com vào tháng 3/2000, theo Carson Investment Research.

Tuy nhiên, sự so sánh với năm 2000 có hai mặt. Không giống như thời kỳ dot-com, những cổ phiếu chiến thắng nhờ AI ngày nay — Nvidia, Broadcom, Micron — đang tạo ra tăng trưởng thu nhập thực chất. Tổng lợi nhuận 101% của S&P 500 kể từ cuối năm 2022 được thúc đẩy 66 điểm phần trăm bởi tăng trưởng lợi nhuận và chỉ 26 điểm bởi mở rộng hệ số định giá, theo phân tích của Carson. Câu hỏi đặt ra cho cổ phiếu phần mềm là liệu mức chiết khấu hiện tại phản ánh mối đe dọa cấu trúc thực sự hay một sự lạc quan thái quá về tâm lý sẽ đảo chiều khi việc áp dụng AI tạo ra nhu cầu mới đối với các công cụ dữ liệu và quy trình làm việc.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.