Trung Quốc đảo ngược thương vụ AI trị giá 2 tỷ USD của Meta, chặn đứng mô hình tài trợ cho startup

Các cơ quan quản lý của Bắc Kinh đã ra lệnh đảo ngược thương vụ Meta Platform Inc. mua lại startup AI Manus có trụ sở tại Singapore trị giá 2 tỷ USD, một động thái đe dọa mô hình chính mà các công ty công nghệ Trung Quốc sử dụng để thu hút vốn toàn cầu. Quyết định này nhắm vào cấu trúc 'red-chip' phổ biến vốn đóng vai trò là cầu nối giữa tài năng công nghệ Trung Quốc và vốn mạo hiểm nước ngoài.

Meta cho biết trong một tuyên bố: 'Giao dịch hoàn toàn tuân thủ luật pháp hiện hành', đồng thời hy vọng sẽ có 'một giải pháp phù hợp'.

Thương vụ mua lại Manus, một nhà phát triển tác nhân AI được thành lập vào năm 2022 bởi các doanh nhân Trung Quốc, đã chính thức bị Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc chặn lại vào ngày 27 tháng 4, với lý do lo ngại về an ninh quốc gia. Việc đảo ngược này diễn ra sau cảnh báo từ Bắc Kinh đối với các nhà sáng lập AI về việc chuyển giao tài năng vào tháng 3, cho thấy quyết tâm mới trong việc giữ chân các tài sản chiến lược trong hệ sinh thái của mình.

Động thái này thực tế đã đóng băng chiến lược mà các công ty như Moonshot AI và gã khổng lồ thương mại điện tử Temu sử dụng để niêm yết và huy động vốn ở nước ngoài. Đối với các nhà đầu tư, nó tạo ra một mức bù rủi ro địa chính trị đáng kể cho bất kỳ công ty công nghệ nào có nguồn gốc Trung Quốc, bất kể trụ sở chính ở đâu.

Bắc Kinh định nghĩa lại các Startup AI là Tài sản Quốc gia

Hành động quản lý chống lại thương vụ Meta-Manus bắt nguồn từ việc đánh giá lại cơ bản về những gì cấu thành một tài sản chiến lược. Mặc dù Manus tự giới thiệu là một công ty có trụ sở tại Singapore, Bắc Kinh đã nhìn xuyên qua cấu trúc doanh nghiệp để truy về nguồn gốc của nó, coi vụ mua lại là sự chuyển giao 'năng lực AI có nguồn gốc Trung Quốc' cho một đối thủ cạnh tranh của Hoa Kỳ. Theo một bài báo từ Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, lý lẽ của Bắc Kinh tập trung vào bốn mối quan ngại chính: nguồn gốc của R&D, quyền kiểm soát công nghệ lõi, việc chuyển giao các nhân tài chủ chốt và rủi ro trục lợi quy định.

Quan điểm này coi năng lực nghiên cứu AI — bao gồm cả các nhà khoa học và kỹ sư đứng sau nó — là một tài sản quốc gia không thể tách rời. Đợt trấn áp đã tạo ra một làn gió lạnh trong lĩnh vực công nghệ, với việc các startup AI khác như MicoMind được cho là đang tạo khoảng cách với các doanh nghiệp Hoa Kỳ. Đối với các công ty được cấu trúc với các công ty mẹ ở nước ngoài, con đường phía trước hiện nay rất bấp bênh. Các công ty như Moonshot AI và DeepRoute.ai được cho là đang đánh giá quy trình tháo dỡ các cấu trúc 'red-chip' phức tạp và tốn kém để đăng ký lại tại Trung Quốc, một quy trình có thể mất từ 6 đến 12 tháng và làm phức tạp khả năng tiếp cận vốn nước ngoài.

Sóng kích địa chính trị tác động đến các Trung tâm Trung lập

Quyết định này đặt các trung tâm tài chính trung lập như Singapore vào một vị thế khó khăn. Tính dự đoán được về mặt pháp lý và khả năng kết nối toàn cầu của Singapore đã khiến nơi đây trở thành điểm đến hàng đầu cho các công ty Trung Quốc 'rũ bỏ' mối liên hệ trực tiếp với Trung Quốc để thu hút các nhà đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp của Manus chứng minh rằng một trụ sở tại Singapore không mang lại sự bảo vệ khỏi các lợi ích an ninh quốc gia của Bắc Kinh.

Đối với Đông Nam Á, các rủi ro hiện nay rõ rệt hơn. Khu vực này đã được hưởng lợi từ việc thu hút đầu tư công nghệ Trung Quốc, nhưng giờ đây phải đối mặt với thách thức điều hướng sự cạnh tranh giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Theo các nhà phân tích, các công ty Singapore có thể trở thành những kênh dẫn vô tình để tiếp cận công nghệ bị hạn chế của Hoa Kỳ, trong khi các quốc gia như Malaysia phải đối mặt với sự giám sát đối với các trung tâm dữ liệu được xây dựng bởi các công ty Trung Quốc. Sự việc làm nổi bật nhu cầu cấp thiết của khu vực trong việc phát triển các quy trình sàng lọc đầu tư tinh vi hơn để phân biệt giữa đổi mới thực sự và các cấu trúc che giấu việc chuyển giao công nghệ chiến lược.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.