Canada chi 500 triệu CAD cho chiến lược AI, nhắm tạo 250.000 việc làm

Chiến lược AI quốc gia mới của Canada cam kết 500 triệu CAD tài trợ trực tiếp và hứa hẹn bổ sung 3% vào GDP, khi Thủ tướng Mark Carney tìm cách thu hẹp khoảng cách đầu tư với các đối thủ công nghệ Mỹ.

Canada hôm thứ Năm công bố chiến lược AI quốc gia trị giá 500 triệu CAD (360 triệu USD), nhắm tới 250.000 việc làm mới và mức tăng 3% GDP vào năm 2031, trong bối cảnh Thủ tướng Mark Carney thúc đẩy thu hẹp khoảng cách tài trợ với các công ty công nghệ Mỹ.

"Chiến lược này đảm bảo các công ty AI Canada có thể mở rộng quy mô ngay tại quê nhà thay vì di chuyển về phía nam để tìm vốn," Carney phát biểu tại buổi công bố ở Toronto, nơi ông giới thiệu kế hoạch mang tên "AI cho tất cả mọi người."

Quỹ Tăng trưởng Công nghệ Canada sẽ nhận 500 triệu CAD để nắm cổ phần trong các công ty AI nội địa, giải quyết những gì chính phủ mô tả là bất lợi về cơ cấu tài trợ so với các đối thủ Mỹ. Thêm 500 triệu CAD từ Ngân hàng Phát triển Kinh doanh Canada sẽ giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng các công cụ AI. Ngành kỹ thuật số của Canada hiện tuyển dụng khoảng 800.000 lao động và đóng góp hơn 140 tỷ CAD vào GDP, với 150.000 vai trò liên quan trực tiếp đến AI.

Chính phủ dự báo chiến lược này sẽ giải phóng gần 200 tỷ CAD giá trị kinh tế thông qua việc thương mại hóa AI mở rộng trên các lĩnh vực chủ chốt. Nếu không có quy mô tương xứng, các startup AI Canada thường phải chuyển đến Mỹ để tìm vốn giai đoạn cuối — một động lực mà quỹ cổ phần được thiết kế để đảo ngược.

Thu hẹp khoảng cách tài trợ

Quỹ Tăng trưởng Công nghệ trị giá 500 triệu CAD cho phép chính phủ liên bang mua cổ phần trong các doanh nghiệp AI Canada, một cấu trúc phản ánh các yếu tố trong cách tiếp cận đầu tư công nghệ nội địa của Đạo luật CHIPS Mỹ. Theo Hiệp hội Vốn mạo hiểm Canada, các startup AI Canada đã huy động được khoảng 3,5 tỷ CAD vốn đầu tư mạo hiểm trong năm ngoái, so với hơn 100 tỷ USD mà các công ty AI Mỹ huy động được trong cùng kỳ.

Shopify Inc., công ty công nghệ lớn nhất Canada tính theo giá trị thị trường, và Nortech AI, một startup học máy có trụ sở tại Toronto, nằm trong số các công ty nội địa có thể hưởng lợi từ nguồn vốn mở rộng. Quỹ này nhắm vào các công ty ở giai đoạn tăng trưởng, nơi khoảng cách tài trợ là lớn nhất — các startup AI Canada giai đoạn cuối huy động được ít hơn trung bình 70% vốn so với các đối thủ Mỹ, theo dữ liệu từ Viện Brookfield.

Quy tắc quyền riêng tư và giám sát rủi ro

Chính phủ cũng có kế hoạch đưa ra luật về quyền riêng tư của người tiêu dùng nhắm vào dữ liệu trực tuyến của trẻ em, deepfake và mở rộng quyền kiểm soát của người tiêu dùng đối với thông tin cá nhân. Khoản đầu tư 50 triệu CAD sẽ hỗ trợ giám sát các rủi ro AI mới nổi và đánh giá minh bạch các hệ thống AI. Chính phủ không đưa ra mốc thời gian để thực thi các quy định này.

Thành phần quy định này đặt Canada cùng với Liên minh châu Âu, nước đã ban hành Đạo luật AI vào năm 2024, và Mỹ, nước đã theo đuổi các hướng dẫn AI theo từng lĩnh vực thay vì luật toàn diện. Đối với các công ty AI Canada, các quy tắc mới có thể làm tăng chi phí tuân thủ nhưng cũng mang lại sự rõ ràng về quy định mà các nhà đầu tư đã coi là điều kiện tiên quyết cho các cam kết lớn hơn.

Hàm ý đầu tư

Đối với các nhà đầu tư, chiến lược này cho thấy Canada đang đặt cược vào AI như một động lực kinh tế cốt lõi thay vì một lĩnh vực công nghệ ngách. Quỹ cổ phần 500 triệu CAD, dù khiêm tốn so với dòng vốn đầu tư mạo hiểm của Mỹ, có thể cải thiện quỹ đạo định giá của các startup AI Canada và tạo ra một kênh IPO khả thi hơn trên Sở giao dịch chứng khoán Toronto. Các công ty như Shopify, đang giao dịch ở mức 38 lần thu nhập dự phóng, và Nortech AI, đã hoàn thành vòng Series C với mức định giá 2,1 tỷ CAD trong quý trước, sẽ được hưởng lợi từ nguồn vốn nội địa sâu hơn và khả năng giữ chân nhân tài AI mạnh hơn.

Mục tiêu đóng góp 3% GDP hàm ý sản lượng kinh tế của ngành AI sẽ cần tăng trưởng khoảng 20% hàng năm đến năm 2031, một tốc độ đòi hỏi đầu tư bền vững từ cả chính phủ và khu vực tư nhân vượt xa cam kết ban đầu 500 triệu CAD.

Bài viết này chỉ mang tính thông tin tham khảo và không cấu thành lời khuyên đầu tư.