Tezos (XTZ) là gì?
Tezos là một blockchain hiệu suất cao và nền tảng mã nguồn mở dành cho tài sản và các ứng dụng, với trọng tâm mạnh mẽ vào bảo mật mã nguồn, quản trị trên chuỗi (on-chain governance) và tính phi tập trung. Tezos 2.0, bước phát triển tiếp theo của Tezos, nhằm cải thiện khả năng mở rộng (thông qua lớp 2), tính kết hợp, và triển khai hỗ trợ các ngôn ngữ lập trình phổ biến (như Javascript, Typescript, Python và nhiều ngôn ngữ khác).
Ban đầu được xây dựng với mục tiêu kiểm chứng hình thức (formal verification), giao thức Tezos cho phép các nhà phát triển tránh các lỗi khi tạo hợp đồng thông minh, khiến nó đặc biệt phù hợp với các ứng dụng yêu cầu mức độ bảo mật và độ tin cậy cao.
Cơ chế đồng thuận LPoS (Chứng minh cổ phần lưu động) của Tezos cho phép bất kỳ bên nắm giữ cổ phần nào tham gia trực tiếp hoặc thông qua ủy quyền vào quá trình đạt đồng thuận, và nhận phần thưởng nhờ bảo vệ mạng lưới. Đặc biệt hơn, hệ thống quản trị trên chuỗi của Tezos còn cho phép các bên nắm giữ cổ phần đề xuất và bỏ phiếu về các đề xuất nâng cấp giao thức. Hệ thống tiên phong này cho phép giao thức tự sửa đổi và nâng cấp mà không gây ra sự chia tách (hay fork) trên blockchain, từ đó trao quyền cho cộng đồng mà không làm chậm tiến trình đổi mới.
Được đề xuất lần đầu vào năm 2014 và ra mắt vào năm 2018, mạng chính Tezos đã chứng minh được bản lĩnh vận hành liên tục kể từ đó, xây dựng danh tiếng vững chắc về chất lượng kỹ thuật và cộng đồng hỗ trợ tích cực.
Ai là Người Sáng Lập Tezos?
Tezos được Arthur và Kathleen Breitman phác thảo trong một bài báo trắng năm 2014 dưới bút danh L.M. Goodman, như một cách ám chỉ đến Satoshi Nakamoto, đồng thời nhắc đến một nhà báo từng nhầm lẫn về danh tính người sáng lập Bitcoin.
Trong một bài báo trước đó, cặp đôi Breitman đã lập luận rằng những điểm yếu lớn nhất của Bitcoin là thiếu quy trình quản trị để mời gọi đóng góp từ cộng đồng người dùng, các vấn đề về chi phí và sự tập trung do hệ thống proof-of-work gây ra, khả năng biểu đạt hạn chế của ngôn ngữ lập trình không cho phép thực hiện hợp đồng thông minh, và bảo mật