ABD, İran Anlaşması Umuduyla Hürmüz Eskortlarını Durdurdu, Petrol %3 Sıçradı

Başkan Donald Trump, İran ile yapılan barış görüşmelerinde “büyük ilerleme” kaydedildiğini gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere eşlik eden ABD liderliğindeki deniz operasyonunu durdurdu. Bu gelişme üzerine Brent petrol fiyatları 3.06 dolar sıçrayarak varil başına 111.23 dolara yükseldi.

Bu hamle, bir aylık kırılgan ateşkese karmaşık bir yeni dinamik kazandırıyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth Salı günü Pentagon'da düzenlediği brifingde, “Ateşkes bitmiş değil,” diyerek “Özgürlük Projesi” (Project Freedom) olarak adlandırılan eskort görevinin daha geniş kapsamlı çatışmadan ayrı geçici bir önlem olduğunu ve ABD kuvvetlerinin “tetikte beklemeye” devam ettiğini açıkladı.

Askıya alma kararı, İran'ın ABD Donanması tarafından korunan gemilere füze fırlatmasının ardından ABD ordusunun son günlerde en az altı İran küçük teknesini imha etmesiyle su yolunda yaşanan keskin bir tırmanışın ardından geldi. İran ayrıca, savunma bakanlığının 12 balistik füze, üç seyir füzesi ve dört insansız hava aracını etkisiz hale getirdiğini bildirdiği ABD'nin kilit müttefiki Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) yönelik füze ve İHA saldırılarının ikinci gününü gerçekleştirdi.

Söz konusu olan, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birini sağlayan ve ABD ile İsrail arasındaki düşmanlıkların 28 Şubat'ta başlamasından bu yana Tahran tarafından fiilen kapatılan bir su yolundan geçiştir. Genelkurmay Başkanı General Dan Caine'e göre, bu aksama 1.550'den fazla ticari gemiyi geçiş için beklemek zorunda bıraktı. Trump'ın kararı, nihai bir anlaşmaya varılıp varılamayacağını görmek için Pakistan ve diğer aracıların talebi üzerine alınmış olsa da, ABD'nin İran limanlarına giden ve buralardan gelen gemilere yönelik ablukası “tam güçle yürürlükte kalmaya devam edecek”.

Kırılgan Ateşkeste Karışık Sinyaller

Bu diplomatik açılım, son askeri hareketlilik ve Washington'un kendi söylemiyle keskin bir tezat oluşturuyor. Sadece bir gün önce Başkan Trump, insani yardım konvoyu sürecine herhangi bir İran müdahalesinin “sert bir şekilde ele alınacağı” konusunda uyarmış ve Fox News'e ABD gemilerini hedef alan İran teknelerinin “yeryüzünden silineceğini” söylemişti.

İranlı müzakereciler, seyrüsefer serbestisi konusundaki görüşmeleri, uranyum zenginleştirme programı da dahil olmak üzere temel anlaşmazlıklardan ayırma konusunda kamuoyu önünde ısrar ettiler. Yine de İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Pakistan'ın nazik çabalarıyla görüşmelerin ilerlediğini” kabul ederken, Özgürlük Projesi'ni “Çıkmaz Projesi” olarak nitelendirdi. Bu diplomatik yol, devam eden tehditlerle paralel bir seyir izlerken İran meclis başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, ABD eylemlerinin gemicilik güvenliğini tehlikeye attığı uyarısında bulundu.

Bölgesel Müttefikler Yüksek Alarmda

BAE'ye yönelik yenilenen saldırılar, bölgedeki ABD müttefiklerini yüksek alarma geçirdi. BAE dışişleri bakanlığı, saldırıları güvenliğine doğrudan bir tehdit olarak kınadı ve yanıt verme konusundaki “tam ve meşru hakkını” saklı tuttu. Dayanışma göstergesi olarak BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed El Nahyan, sivil tesislere yönelik İran saldırılarını kınayan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da dahil olmak üzere bölgesel liderlerden telefonlar aldı.

Gerilimin tırmanması diğer ülkelerin de endişesini çekerken, Güney Kore, Güney Kore bayraklı bir kargo gemisi olan HMM Namu'nun boğazda meydana gelen bir patlamada hasar görmesinin ardından ABD liderliğindeki deniz misyonuna katılma konusundaki “konumunu gözden geçireceğini” açıkladı. 24 mürettebatın tamamı zarar görmemiş olsa da, bu olay uluslararası nakliyat üzerindeki yaygın riski vurguladı.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.