Önemli Çıkarımlar:
Fransız haneleri, İran'daki savaşın enerji fiyatlarını yükseltmesiyle Mayıs ayında daha karamsar hale gelerek tüketici güvenini üç yılın en zayıf seviyesine çekti.
Fransız tüketici güveni Mayıs ayında üç yılın en düşük seviyesine gerileyerek, İran çatışmasının başlamasının ardından enerji maliyetlerini fırlatması ve haneler arasında belirsizliği derinleştirmesiyle başlayan düşüş trendini uzattı. Fransa'nın ulusal istatistik ofisi INSEE tarafından hesaplanan aylık tüketici güven endeksi, art arda üçüncü ayda gerileyerek Bloomberg'in ekonomistler arasında yaptığı anketin medyan tahmininin altında kaldı.
"Enerji fiyatlarındaki kalıcı artış, alım gücünü aşındırıyor ve Fransız haneleri arasında tüketici güvenini olumsuz etkiliyor," diyen ING kıdemli ekonomisti Julien Manceaux, "Jeopolitik şoktan tüketici davranışına geçiş artık verilerde tamamen görünür hale geldi" ifadelerini kullandı.
Endeks, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının doğal gaz fiyatlarını rekor seviyelere fırlattığı 2022 sonlarındaki euro bölgesi enerji krizinin zirvesinde görülen seviyelerin altına geriledi. Bu dönemde Fransız hane halkı harcamaları, bir hükümet akaryakıt sübvansiyonu programının tüketici güvenini istikrara kavuşturmasından önce art arda iki çeyrek daralmıştı. Mevcut düşüş daha dik olup, endeks üç ay içinde 2022 krizine göre daha hızlı geriledi.
Zayıflayan tüketici güveni, hane halkı harcamalarının gayri safi yurtiçi hasılanın yaklaşık %55'ini oluşturması nedeniyle Fransa'nın ekonomik toparlanmasını yavaşlatma riski taşıyor. İran çatışması devam ettiği sürece enerji fiyatlarının yüksek kalmasının beklendiğini belirten BNP Paribas ekonomistleri, Fransız GSYH büyümesinin 2026'nın ikinci yarısında 0,3 puan yavaşlayabileceğini öngörüyor.
Enerji maliyetleri haneleri sıkıştırıyor
Tüketici güvenindeki bozulma, bütçelerinin daha büyük bir kısmını akaryakıt ve ısınmaya ayıran düşük gelirli haneler arasında en belirgin şekilde yaşandı. Fransız Ekoloji Dönüşümü Bakanlığı verilerine göre, Fransa'da benzin fiyatları yıl başından bu yana yaklaşık %15 artarken, Orta Doğu'dan gelen ham petrol arzındaki aksaklıklar Brent petrolü varil başına 90 doların üzerine çıkardı.
Enflasyon şoku, Fransız ekonomisi için mevcut zorlukları daha da ağırlaştırıyor. Avrupa Merkez Bankası'nın Eylül 2024'ten bu yana %4'te tutulan ana mevduat faiz oranı, daha geniş euro bölgesi ekonomisi toparlanmaya dair geçici işaretler gösterse bile borçlanma ve yatırımı kısıtlamaya devam ediyor. Bloomberg'in ekonomistler arasında yaptığı ankete göre, bu hafta içinde açıklanması beklenen Mayıs ayı Fransız imalat PMI verisinin 47,5 ile daralma bölgesinde kalması bekleniyor.
Fransız devlet tahvili getirileri Salı günü gerilerken, zayıf tüketici güveni verileri ECB'nin bu yılın ilerleyen dönemlerinde faiz indirimlerini hızlandırması gerekebileceği beklentilerini güçlendirdi. 10 yıllık OAT tahvilinin getirisi 4 baz puan düşerek %3,12'ye gerilerken, euro dolar karşısında %0,3 değer kaybederek 1,0820$ seviyesine indi. Overnight index swap piyasaları, ECB'nin Eylül toplantısında faiz indirimi olasılığını bir ay önceki %48'den %65'e yükseltti.
Tarihsel paralellikler ve politika yanıtı
Fransız tüketici güveninin son olarak bu seviyelerde olduğu dönem, euro bölgesinin megavat-saat başına 200 avronun üzerinde doğal gaz fiyatlarıyla mücadele ettiği Kasım 2022'ydi. Bu dönemde Fransız hükümeti, altı ay boyunca enerji sübvansiyonlarına yaklaşık 45 milyar avro tahsis etmiş ve bu da tüketici güveninin 2023 ortasına kadar kriz öncesi seviyelere dönmesine yardımcı olmuştu.
Mevcut gerileme, nedeni itibarıyla farklılık gösteriyor — Rus boru hattı gazının kesilmesi yerine Orta Doğu'dan kaynaklanan arz kesintileri — ancak ekonomik mekanizma benzerlik taşıyor. Yükselen enerji fiyatlarının tedarik zincirleri üzerinden yayılmasıyla Fransız haneleri ulaşım, ısınma ve gıda için daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalıyor. Fransa'da tüketici fiyat endeksindeki enerji kalemi Nisan ayında yıllık bazda %8,2 artarak 2023 başından bu yana en hızlı yükselişini kaydetti.
Fransız tüketici güveninin seyri, büyük ölçüde İran çatışmasındaki gelişmelere bağlı olacak. Enerji fiyatlarının istikrar kazanması veya düşmesi halinde tüketici güveni yılın ikinci yarısında toparlanabilir. Ancak, petrol fiyatlarını daha da yükseltecek herhangi bir tırmanış, düşüşü derinleştirme riski taşıyor. Konuya yakın bir kaynağa göre, Fransız hükümeti Brent petrolünün uzun süre varil başına 100 doların üzerinde kalması halinde akaryakıt sübvansiyonlarını genişletebileceğinin sinyalini verdi.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
