Đề xuất của Iran về việc đánh thuế cơ sở hạ tầng vật lý của internet đe dọa tạo ra một điểm nghẽn kỹ thuật số mới với những hậu quả tức thì cho các thị trường toàn cầu.
Iran đang phát đi tín hiệu về một mặt trận mới trong căng thẳng địa chính trị, đề xuất thu phí đối với các luồng dữ liệu toàn cầu khổng lồ chảy qua các tuyến cáp dưới biển ở eo biển Hormuz. Động thái này, được đưa ra bởi các phương tiện truyền thông thân chính phủ, ngay lập tức gây chấn động khắp các thị trường toàn cầu, đẩy giá dầu Brent vượt mức 111 USD/thùng và làm đồng đô la Mỹ mạnh lên khi các nhà đầu tư tính toán đến một lớp rủi ro mới đối với nền kinh tế thế giới.
"Thị trường có khả năng bắt đầu tuần mới với tâm thế yếu do các tín hiệu toàn cầu," V.K. Vijayakumar, Giám đốc Chiến lược Đầu tư tại Geojit Investments Limited, cho biết. "Dầu Brent đã vọt lên 111 USD do thiếu các sáng kiến mở cửa eo biển Hormuz. Giá dầu thô tăng cao có thể buộc một đợt tăng giá xăng và dầu diesel khác, điều này sẽ có tác động tiêu cực đến lạm phát."
Phản ứng tại các thị trường mới nổi diễn ra nhanh chóng và tiêu cực. Chứng khoán Ấn Độ lao dốc, với BSE Sensex giảm 962 điểm, tương đương 1,27%, trong khi NSE Nifty 50 giảm 310 điểm, tương đương 1,3%. Đợt bán tháo mạnh đã xóa sạch gần 7,5 nghìn tỷ Rupee tài sản của nhà đầu tư. Biến động gia tăng, với chỉ số VIX của Ấn Độ nhảy vọt hơn 6% lên 19,96, trong khi lợi suất trái phiếu 10 năm của Mỹ leo lên 4,62%, gây thêm áp lực lên các tài sản rủi ro.
Điều đang bị đe dọa là sự ổn định của xương sống vật lý của internet. Đề xuất, được phát sóng trên các cơ quan ngôn luận liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, sẽ yêu cầu các gã khổng lồ công nghệ như Meta, Amazon và Microsoft trả phí cấp phép và tuân thủ quyền tài phán của Iran đối với 17 tuyến cáp ngầm đi qua khu vực này. Động thái này có tiền lệ ở Ai Cập, quốc gia bị cáo buộc sử dụng quyền kiểm soát các tuyến cáp Biển Đỏ để thu phí dung lượng quá cao, làm tăng chi phí cho các nhà cung cấp dịch vụ quốc tế. Nếu Iran làm theo, nó có thể kích hoạt một làn sóng các chế độ "thu phí dữ liệu" tương tự tại các điểm nghẽn toàn cầu khác, làm phân mảnh internet và tăng chi phí cho tất cả mọi người.
Sự thăng tiến của đồng Đô la
Căng thẳng leo thang đang thúc đẩy dòng vốn tìm nơi trú ẩn an toàn, mang lại lợi ích áp đảo cho đồng đô la Mỹ. Chỉ số đô la Mỹ (DXY) đã tiến về mức 99 và đang thử thách ngưỡng kháng cự gần 100, được hỗ trợ bởi cả sự bất ổn địa chính trị và kỳ vọng về một Cục Dự trữ Liên bang (Fed) diều hâu hơn. Các nhà đầu tư đang ưu tiên đồng bạc xanh vì vị thế trú ẩn an toàn và khả năng phục hồi tương đối của nền kinh tế Mỹ, vốn ít bị tổn thương trước các cú sốc năng lượng hơn châu Âu hay Nhật Bản.
Động lực này phản ánh sự phân kỳ ngày càng tăng trong nền kinh tế toàn cầu. Trong khi Fed đối mặt với lạm phát dai dẳng có thể giữ lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn, thì mức tăng trưởng yếu hơn ở Trung Quốc và châu Âu khiến các ngân hàng trung ương của họ kém linh hoạt hơn. Dữ liệu gần đây cho thấy sản xuất công nghiệp và doanh số bán lẻ ở Trung Quốc yếu đã làm tăng thêm lo ngại về sự phục hồi toàn cầu mong manh. Kết quả là một đồng đô la mạnh hơn, mặc dù có lợi cho các tài sản của Mỹ, nhưng báo hiệu sự gia tăng căng thẳng trên thị trường toàn cầu rộng lớn hơn.
Điểm nghẽn mới cho dữ liệu
Các phương tiện truyền thông liên kết với IRGC mô tả eo biển này là một "trung tâm chiến lược để tạo ra sự giàu có hợp pháp", lập luận rằng Iran đã bị tước đi những lợi ích từ cơ sở hạ tầng đi qua lãnh hải của mình. Đề xuất không chỉ dừng lại ở phí, mà còn yêu cầu các công ty nước ngoài hoạt động theo luật pháp Iran và bàn giao việc bảo trì, sửa chữa các tuyến cáp quan trọng cho các công ty Iran.
Điều này đe dọa trực tiếp không chỉ phần lớn lưu lượng dữ liệu giữa châu Âu và châu Á mà còn cả một loạt các trung tâm dữ liệu AI mật độ cao mới được lên kế hoạch cho khu vực Vùng Vịnh. Chúng bao gồm một khu phức hợp AI 5GW ở Abu Dhabi và cam kết trị giá 5 tỷ USD của Amazon tại Ả Rập Xê Út. Khung bảo mật cho các khoản đầu tư khổng lồ này được thiết kế để bảo vệ chống lại việc chuyển hướng chip, chứ không phải các cuộc tấn công vật lý vào cơ sở hạ tầng cơ bản từ tên lửa hoặc máy bay không người lái.
Nếu các quốc gia có thể tùy ý đánh thuế và làm gián đoạn luồng dữ liệu, các tuyến đường thay thế sẽ trở thành một nhu cầu chiến lược, chứ không chỉ là sự tiện lợi kỹ thuật. Mặc dù mỗi khoản phí riêng lẻ có vẻ hợp lý đối với quốc gia sở tại, nhưng tác động tích lũy sẽ là một mạng internet toàn cầu đắt đỏ hơn, bị phân mảnh hơn và kém tin cậy hơn.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
