Những điểm chính:
Người tiêu dùng châu Âu đang tiết kiệm nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ sau đại dịch, và sự hà tiện này đang khiến khu vực này thiệt hại tới 1,3% GDP.
Các hộ gia đình châu Âu đã duy trì tỷ lệ tiết kiệm cao hơn đáng kể so với mức trước đại dịch, tạo ra lực cản cơ cấu cho một nền kinh tế vốn đã vật lộn để bắt kịp Mỹ. Theo dữ liệu của OECD, các hộ gia đình khu vực đồng euro đã tiết kiệm khoảng 15% thu nhập khả dụng của họ trong năm ngoái, tăng từ mức khoảng 12,5% trước đại dịch. Tại Anh, tỷ lệ tiết kiệm đã tăng gần gấp đôi. Ngược lại, các hộ gia đình Mỹ đang tiết kiệm ít hơn so với trước năm 2020.
"Điều này giải thích cho một phần lớn sự khác biệt về tăng trưởng giữa Mỹ và châu Âu trong vài năm qua," bà Marieke Blom, kinh tế trưởng tại ING Groep NV ở Amsterdam, cho biết. Bà ước tính nếu các hộ gia đình khu vực đồng euro quay trở lại thói quen tiết kiệm như trước đại dịch, tổng sản phẩm quốc nội sẽ lớn hơn 1,3%.
Sự phân hóa rất rõ rệt. Theo dữ liệu của OECD, tiêu dùng hộ gia đình đã điều chỉnh theo lạm phát chỉ tăng 5,5% tại khu vực đồng euro và chỉ 2% tại Anh kể từ năm 2019, so với mức 18% tại Mỹ. Khoảng cách này vẫn tồn tại mặc dù thu nhập khả dụng thực tế tại khu vực đồng euro hiện nay cao hơn 8% so với mức trước đại dịch — nghĩa là người châu Âu có tiền để chi tiêu nhưng đang chọn không tiêu.
Sự miễn cưỡng trong tiêu dùng đang định hình lại bức tranh kinh tế châu Âu. Các thương hiệu xa xỉ sản xuất những mặt hàng được thèm muốn nhất thế giới — túi xách, đồng hồ, quần áo — hiện phụ thuộc nhiều vào người mua Mỹ và châu Á để tăng trưởng, theo báo cáo. Các công ty châu Âu từng dựa vào nhu cầu nội địa đang nhận thấy thị trường trong nước ngày càng thắt chặt chi tiêu.
Sự Phân Hóa Văn Hóa Trong Chi Tiêu
Thói quen tiết kiệm ăn sâu vào Bắc Âu, nơi các chuẩn mực xã hội về sự hà tiện và ký ức về thời kỳ thiếu thốn trong chiến tranh đã biến tiết kiệm thành cả nỗi ám ảnh lẫn mệnh lệnh đạo đức. Trong tiếng Hà Lan và tiếng Đức, từ chỉ nợ nần cũng đồng nghĩa với tội lỗi. Di sản văn hóa đó đã được củng cố bởi cú sốc lạm phát năm 2022, vốn gây tổn thương tâm lý lớn hơn cho người châu Âu so với người Mỹ, theo dữ liệu giao dịch từ Visa Inc.
Hơn ba năm sau khi lạm phát đạt đỉnh, người tiêu dùng trên khắp lục địa vẫn đang dành phần lớn chi tiêu của họ cho các nhu yếu phẩm. Sự hồi phục giá cả do cuộc chiến tại Iran gây ra hiện đang đe dọa làm sâu sắc thêm sự thận trọng đó.
Tại một khu vực giàu có ở tây nam London, Shelly Perera từng chi tiêu thoải mái cho các buổi đi xem hát, hẹn hò buổi tối và các kỳ nghỉ nước ngoài. Lương của cô đã tăng, nhưng cô đã chuyển sang mua sắm tại cửa hàng tạp hóa bình dân và đổi sang các nhãn hàng giá rẻ kể từ cú sốc lạm phát năm 2022. "Chúng tôi có đủ khả năng chi trả, nhưng giờ chúng tôi từ chối làm điều đó," cô nói.
Những người châu Âu trẻ tuổi cũng đang tích trữ tiền mặt, bị thúc đẩy bởi sự lo lắng về tương lai của lương hưu nhà nước. Vincent Boucard, một chuyên gia tư vấn chiến lược 32 tuổi ở Paris, đã bắt đầu lập ngân sách bằng bảng tính Excel, chuyển đến một căn hộ rẻ hơn và đặt mục tiêu tiết kiệm khoảng 50% tiền lương. "Là một người châu Âu, chỉ dựa vào lương hưu do nhà nước cung cấp là không đủ," anh nói.
Nghìn Tỷ Ngồi Không
Người châu Âu giữ khoảng một phần ba tài sản tài chính của họ dưới dạng tiền mặt hoặc tài khoản ngân hàng, kiếm được lãi suất thấp có thể thấp hơn lạm phát. Các nhà kinh tế cho rằng việc chuyển một phần trong số hàng nghìn tỷ euro đang nằm trong tài khoản hộ gia đình vào các khoản đầu tư năng suất hơn sẽ thúc đẩy cả lợi nhuận cá nhân lẫn nền kinh tế rộng lớn hơn.
Monika Müller, một nhà tâm lý học tài chính sống gần Frankfurt, cho rằng vấn đề cốt lõi là người Đức đồng nhất tiền bạc với sự an toàn, trong khi người Mỹ đồng nhất nó với sự tự do. "Để tránh sự bất an có nghĩa là bạn sẽ không bao giờ phát triển," bà nói. Bà tổ chức các hội thảo giúp các nhà giao dịch và cố vấn trở nên thoải mái hơn với rủi ro, bao gồm cả việc sử dụng những con rối tay để giúp một khách hàng đối mặt với nỗi lo lắng về việc đầu tư tài sản thừa kế của gia đình.
Đối với Pieter Brakenhoff, một nhà phát triển phần mềm ở Hà Lan, nhu cầu tiết kiệm là bài học được truyền lại từ cha anh, người sinh ra trong Thế chiến thứ hai và chỉ thay quần áo khi chúng đã rách nát. Brakenhoff đã dành phần lớn cuộc đời mình sợ hãi việc tiêu tiền nhưng đang cố gắng thoải mái hơn trong những năm gần đây. "Tôi đã phải học cách tiêu tiền," anh nói.
Các hệ lụy đối với châu Âu là rất lớn. Các biện pháp như cắt giảm thuế có thể giúp thúc đẩy nhu cầu nội địa, nhưng nhiều chính phủ bị hạn chế bởi mức nợ cao, chi tiêu quốc phòng gia tăng và dân số già hóa. Nếu không có sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng, nền kinh tế của khu vực sẽ tiếp tục tụt hậu so với Mỹ, nơi chi tiêu mạnh mẽ — đặc biệt là ở những người có thu nhập cao — là động lực tăng trưởng chính.
Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
